یکی از مسائل مهمی که زندگی شهری با آن روبرو است، ایجاد فضای سبز است. این فضاها غیر از اهمیتی که در اکوسیستم شهر دارند، در وضعیت روحیه شهروندان اهمیت بهسزایی دارد. این نوشته را به توضیح کامل فضای سبز شهری میپردازیم.
فضای سبزی شهری چیست؟
طبق تعریف سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور فضای سبز شهری بخشی از فضاهای باز شهری است که عرصه های طبیعی یا اغلب مصنوعی آن زیر پوشش درختان، درختچه ها، بوته ها، گل ها، چمن ها و سایر گیاهانی است که بر اساس نظارت و مدیریت انسان، با درنظر گرفتن ضوابط، قوانین و تخصص های مرتبط با آن برای بهبود شرایط زیستی، زیستگاهی و رفاهی شهروندان، حفظ و نگهداری یا احداث می شود.
اهمیت فضاهای سبز شهری
فضاهای سبز شهری فواید و آثار مثبت زیادی دارد. به همین دلیل وجود فضای سبز شهری بر کیفیت زندگی شهری تاثیرگذار است. فضای سبز شهری بر روح و روان شهروندان هم موثر است شاید به همین دلیل است که افرادی که در فضاهای روستایی و طبیعی زندگی می کنند استرس کمتری دارند و از نظر روانی سلامت بیشتری دارند. برخی از مهم ترین مزایای فضای سبز شهری عبارتند از:
- تلطیف هوا و کاهش آلودگی هوا
- بهبود خاک
- کاهش دمای محیط
- زیباسازی فضاهای شهری
- تولید اکسیژن
- سلامت روح روان افراد
- کاهش آلودگی صوتی
- بهبود وضعیت گردشگری
- ایجاد فضایی برای تعاملات اجتماعی
انواع فضای سبز شهری
برای تقسیم بندی فضای سبز شهری دیدگاه های مختلفی وجود دارد و در واقع بر اساس ابعاد مختلف آن را به دسته های متفاوتی تقسیم کرده اند:
فضای سبز شهری بر اساس کاربری:
فضای سبز شهری بر اساس کاربری زمین در دو دسته ی سطوح سبز و فضاهای سبز تقسیم می شوند. همانطور که از نامشان مشخص است؛ سطوح سبز در واقع سطح هایی مانند زمین های ورزشی سبز، سطوح خیابان و سطوح سبز عمودی هستند که با گیاهان پر شده اند. ولی فضاهای سبز که تنوع گیاهی بیشتر دارند از نظر اکولوژیکی و اجتماعی بازدهی بیشتری دارند.
فضای سبز شهری بر اساس مقیاس:
فضاهای سبز شهری بر اساس مساحت، دسترسی و مرکزیت به انواع مختلفی تقسیم می شود:
- پارک های شهری
- کمربند سبز
- باغات
- گردشگاه
- پارک جنگلی
عملکردهای فضای سبز شهری
یکی دیگر از انواع تقسیم بندی فضاهای سبز شهری؛ بر اساس عملکرد آنهاست. انواع فضای سبز شهری بر اساس عملکرد عبارتند از:
- فضای سبز عمومی: این نوع فضاهای سبز شهری و پارک ها هستند که عملکرد اجتماعی دارند. این نوع فضاهای برای گذراندن اوقات فراغت مردم استفاده می شوند.
- فضای سبز نیمه عمومی: این نوع فضاهای سبز محدودتر هستند. شامل فضاهای سبز ادارات، سازمانها و مجتمع ها می شود.
- فضای سبز معابر و خیابان ها: این نوع فضای سبز شامل درختکاری های میادین شهری و حاشیه ی خیابان ها و بلوارهای خیابان ها می شوند.
- فضای سبز خصوصی: همه ی فضاهای سبزی که در مناطق مسکونی و حیاط های خصوصی و تراس های سبز قراردارند جزو فضای سبز خصوصی هستند.
فضای سبز شهری؛ سرانه هر فرد چقدر است؟
به مقدار مساحت فضای سبزی که به ازای هر نفر از شهروندان وجود دارد سرانه فضای سبز گفته می شود. میزان سرانه فضای سبز نشان دهنده ی کیفیت و رفاه در آن کشور است. استاندارد سرانه فضای سبز در کشورهای مختلف بر اساس شرایط و اقلیم منطقه متفاوت است و هرچقدر این عدد به سرانه فعلی کشور نزدیکتر باشد یعنی وضعیت فضای سبز کشور بهتر است. در پژوهش های گروه برنامه ریزی وزارت کشور آمده است که برای داشتن زندگی سالم باید سرانه هر فرد از فضای سبز در منطقه مسکونی از 30 تا 50 مترمربع باشد.
فضای سبز شهری؛ چگونه موثر باشیم؟
با اینکه احداث و نگهداری بخش زیادی از فضاهای سبز شهری بر عهده سازمان ها و شرکت های حفاظت است، ولی برای داشتن فضای سبز سالم و زیبا ما هم می توانیم موثر باشیم. برخی از کارهایی که می توانیم در جهت حفظ و نگهداری فضای سبز شهری انجام دهیم عبارتند از:
- احداث بام سبز: بام خانه های ما جزوی از منظر شهری از نوع فضای سبز خصوصی را تشکیل می دهد. ما می توانیم با احداث بام سبز در ساختمان ها، به اندازه خودمان در تولید اکسیژن و افزایش سطح فضای سبز شهر تاثیرگذار باشیم. شاید این موضوع در مقیاس کوچک تاثیر زیادی نداشته باشد ولی زمانی که تعداد زیادی از ساختمان های یک منطقه مجهز به بام سبز شوند این تاثیر قابل توجه خواهد بود.
- فرهنگ سازی برای حفظ فضای سبز شهری: یکی از مهم ترین کارکرد فضای سبز شهری برطرف کردن نیاز ما شهروندان به فضاهای سبز و زیبا است. در نتیجه هرچقدر به فضاهای شهری خود حس تعلق داشته باشیم و در نگهداری و عدم تخریب فضاهای سبز کوشا باشیم شهر زیباتری برای خود و آیندگان خواهیم داشت.
- مطالبه گری از مسئولان: اگر در پارک محله و کوچه و خیابان محل خود آسیبی را متوجه فضای سبز می بینید از مسئولان بخواهید رسیدگی کنند. هرچه فضای سبز شهری جای امن تری باشد افراد بیشتری از آن استفاده خواهند کرد و زیبایی به شهر بر می گردد.
- کودکان و فضای سبز شهری: کودکان یکی از اقشار مهمی هستند که نیاز زیادی به فضاهای باز شهری و فضای سبز شهری برای تفریح و بازی و یادگیری دارند. با آشنا کردن کودکان با فضاهای مختلف شهری، حس تعلق به شهر را در آنها ایجاد کنید.
کلام آخر:
فضای سبز شهری بخش مهمی از زندگی شهری را تشکیل می دهد. با توجه به اینکه زندگی شهرنشینی روز به روز بیشتر می شود مسئولان و محققان باید به فکر تامین این نیاز شهروندان باشند. طراحان و معماران منظر و فضای سبز شهری می توانند نقش موثری در طراحی اصولی حفاظت از این فضاها داشته باشند.
- ۰ ۰
- ۰ نظر